نقره حل كرده بليسانند بالايش شربت ترنج و رنگتره هر يك دو توله گلاب بيدمشك هر يك هفت توله داخل كرده بنوشند . و همچنين ديگر اشربه مطفى مقوى معده قاطع بخار مثل شربت سيب و ليمو و غوره و حماض به آب سرد آميخته بدهند و لعاب اسپغول و جلاب ببرف سرد كرده و فقاع ممزوج به آب غوره يا ليمو و قدرى نمك و ماء الجبن و ربوب فواكه قابضه مذكوره تيزى خمار مىشكنند . و همچنين سفوفات معمولى و شربت خمار و مفرح بارد و مفرح كشنيزى دافع خماراند و شرب آب ليمو به شكر و گلاب و شم بخار روس مغموسه در ازاله خمار مجرب سويدى است و تنقل حماض اترج بر شراب براى منع حدوث خمار مجرب او است و در ابتدا بهر تقويت و تبريد سر روغن گل و سركه و گلاب بر سر نهند . و اگر از قى فائده نشود نقوع هليله يا نقوع مسهل با حوامض مثل آلو و زردآلو و غيره بدهند و يا آب انارين به شحم افشرده سقمونياى مشوى دو ماشه آميخته بنوشانند . و اگر خواهند بهر بدرقه شربت ورد مكرر اهليلجى چهار توله به گلاب هفت توله و آب يخ حل نموده بنوشند بعده بهر تقويت دماغ روغن گل و ياسمين و سركه مقطر همه برابر بر پيشانى و صدغين بمالند و لخلخه بسازند . و اگر خون غالب باشد و علامات آن ظاهر بود اگر فصد يا حجامت نمايند باكى نيست و آنجا كه از قى و اسهال و غيره به سبب توران مواد نفعى مترتب نشود و تهوع و غثيان مشتد گردد قدرى طعام ملائم بخورند و بعد ساعتى قى كنند تا ماده رديه بتمامه با طعام مختلط شده برآيد پس اشربه مطفيه مذكوره بدهند و بر دست و پا آب نيم‌گرم مطبوخ بابونه و بنفشه و قدرى نمك بريزند و در آن آب پايها بدارند و به قوت بمالند و در آخر روز داخل حمام شوند و آب نيم‌گرم بر سر بسيار بريزند . و هر گاه از حمام برآيند بعد يك ساعت تام بنان مع نان خورش برگ كاهو و اسفاناخ و يا مزوره انار دانه و به كشنيز غذا سازند و خوردن گوشت در غمره سركه پخته تا مهرا شود و كشنيز خشك و كرويا و دارچينى بر آن پاشيده در ازاله خمار مجرب سويدى است و فواكه قابضه مثل بهى و سيب و انار ميخوش بخورند . و اگر مائل به شراب گردد شراب ابيض رقيق مروق ممزوج بالمناصفه بدهند كه عطش ساكن كند و خواب آورد و پايها از بن ران تا قدم بعد طعام ببندند و از هر چه مضر عصب باشد مثل سركه ساده و مرى اجتناب كنند . و بدانند كه در انتها استعمال مبردات شديد ننمايند تا كه تكثيف مسام و تغليظ ابخره نكند و مانع از تحليل نشود بلكه بر سر استعمال مانند روغن بابونه و سوسن نيم‌گرم نمايند . و گيلانى نوشته كه از بهترين معالجات اين صداع آن است كه قدح از شراب به آب بسيار خوب ممزوج كرده بدهند و كف پا به روغن بادام بمالند كه خواب مىآرد و صداع را ساكن مىكند لا سيما كه اين تدبير بعد قى واقع شود و در مزاج بلغمى بعد از قى بسكنجبين عسلى و آب ترب يا طبيخ شبت و جوز القى و عسل به مرات يابد كه مصطكى پودينه خشك عود غرقى دانه هيل هر واحد يك ماشه سوده در دواء المسك حار نه ماشه آميخته ورق نقره پيچيده بخورند بالايش شيره باديان نه ماشه شيره الايچى كلان پنج عدد در عرق كيوره و هيل و نعناع هر يك شش توله برآورده شربت عود و سيب دو دو توله داخل كرده بنوشند و آب نيم‌گرم بر و دست و پا ريزند و دلك قدمين نمايند . و در صورت باقى ماندن نفخ در شكم بعد از قى غاريقون سه ماشه در گلقند آميخته بليسانند و بدرقه به شربت دينار چار توله و گلاب پاوسير كنند و يا به ايارج فيقرا يك درم مقوى تبريد و شحم حنظل اسهال آورند بعد اجابت غذا نان تنك به شورباى مرغ بدهند و بعد غذا خواب و سكون اختيار نمايند . و هر گاه از غذا معده اندك سبك گردد سكنجبين عسلى بنوشند و پاشويه نمايند و روغن بابونه با قدرى روغن گل آميخته بر سر مالند و باقى تدبير مناسب از علاج امراض دماغى بخارى و صداع بخارى استنباط نمايند سفوف آمله مجرب براى صداع خمارى و بخارى و وسواس سوداوى و خفقان معدى را نيز مفيد كشنيز خشك دو توله آمله مقشر يك توله گاو زبان گل سرخ صندل سفيد هر يك شش ماشه كوفته بيخته نبات سفيد هشت توله آميخته سفوف سازند . و بعضى اوقات اين ادويه اضافه كرده مىشود و بسيار مفيد مىافتد طباشير گل گاو زبان زرشك سماق هر يك سه ماشه خرفه پنج ماشه تخم كاسنى شش ماشه زهر مهره يك نيم ماشه مرواريد كافور هر يك يك ماشه با عرق‌هاى مناسب به عمل آرند خوراك از شش ماشه تا يك توله شربت خمار جهت دفع خمار و صداع خمارى بى نظير است آب انار ترش و آب انار شيرين آب سيب شيرين آب ليمو هر يك نيم رطل اول آلوى سياه تمر هندى هر يك يك رطل عناب پنجاه دانه در شش رطل آب بجوشانند تا به دو رطل رسد ماليده صاف نموده با آب‌هاى مذكور با هم بياميزند و قند سفيد يك من اضافه كرده به قوام آرند . اقوال مهره : [ مالقى ] مالقى و غيره مىنويسند كه شرب رب آس يا شربت آن تنها يا به شراب و كذا انار دانه ترش و كذا حجر المسن محكوك بر مسن و كذا گل سرخ و كذا گلاب و كذا شاه چينى ب آب و كذا خمير ترش آرد جو در دوغ گاو ماليده صاف كرده و كذا خمير آرد گندم در آب حل كرده بعد دو ساعت صاف نموده در دو اوقيه آن يك دانگ طباشير و يك قيراط زعفران و سه درم شكر داخل كرده و تنقل حب آلاس و يا ريباس و امتصاص سفرجل بر شراب و كذا ريباس و شم گل سرخ و اكل حماض سواقى مسلوق به روغن بادام و كذا كاهو و كذا غذاى تفاحيه كه با آب سيب ترش و قثاد مغز چلغوزه